Heb je artritis en vraag je je af of voeding invloed heeft op je klachten? Dan ben je niet de enige. Veel mensen met artritis merken dat hun leefstijl – en dus ook hun voedingspatroon – effect heeft op pijn, stijfheid en vermoeidheid. Maar wat zegt de wetenschap hierover? En wat kun je in de praktijk aanpassen?
In deze blog lees je wat de impact van voeding op artritis kan zijn, welke producten mogelijk helpen om ontstekingen te remmen en wat je beter kunt beperken.
Artritis is een ontsteking van één of meerdere gewrichten. Bij veel vormen, zoals reumatoïde artritis, speelt het immuunsysteem een belangrijke rol. Omdat voeding invloed heeft op ontstekingsprocessen in het lichaam, kan het indirect ook effect hebben op artritisklachten.
Belangrijk om te weten: voeding geneest artritis niet. Het kan wél bijdragen aan het verminderen van ontstekingsactiviteit, het ondersteunen van je weerstand en het behouden van een gezond gewicht. En dat laatste is cruciaal. Overgewicht verhoogt namelijk de druk op gewrichten zoals knieën en heupen en kan ontstekingsstoffen in het lichaam verhogen.
Een gezond voedingspatroon is dus geen vervanging van medicatie, maar een waardevolle aanvulling op je behandeling.
Er is geen standaard dieet dat voor iedereen met artritis werkt. Wel zijn er voedingsmiddelen waarvan bekend is dat ze ontstekingsremmende eigenschappen hebben. Denk hierbij aan producten die passen binnen het zogenoemde mediterrane voedingspatroon.
➠ Vette vis, zoals zalm, makreel en haring (rijk aan omega 3-vetzuren)
➠ Groenten en fruit, vooral bessen, bladgroenten en broccoli
➠ Volkoren producten, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst en havermout
➠ Onbewerkte noten en zaden
➠ Olijfolie extra vierge
Omega 3-vetzuren verdienen extra aandacht. Uit onderzoek blijkt dat deze vetzuren ontstekingsreacties kunnen verminderen. Mensen met reumatoïde artritis die regelmatig vette vis eten, rapporteren soms minder ochtendstijfheid en gewrichtspijn.
Daarnaast leveren groenten en fruit antioxidanten. Deze stoffen helpen bij het neutraliseren van vrije radicalen, die een rol spelen bij ontstekingsprocessen in het lichaam.
Naast voedingsmiddelen die mogelijk helpen, zijn er ook producten die ontstekingen juist kunnen bevorderen. Vooral sterk bewerkte producten en voeding met veel verzadigde vetten of suikers kunnen een negatief effect hebben.
Denk bijvoorbeeld aan:
➠ Gefrituurd voedsel en fastfood
➠ Bewerkte vleeswaren zoals worst en salami
➠ Producten met veel toegevoegde suikers
➠ Frisdrank en energiedrank
➠ Grote hoeveelheden alcohol
Deze producten kunnen bijdragen aan een verhoogde ontstekingsactiviteit in het lichaam. Bovendien vergroten ze de kans op overgewicht, wat extra belasting geeft op je gewrichten.
Betekent dit dat je nooit meer iets “ongezonds” mag eten? Nee. Het draait vooral om balans en consistentie. Af en toe iets minder gezonds past prima binnen een verder gezond voedingspatroon.
Wist je dat elke kilo extra lichaamsgewicht meerdere kilo’s extra druk op je knieën kan geven bij beweging? Bij artritis kan dit de klachten verergeren. Daarnaast produceert vetweefsel ontstekingsbevorderende stoffen, wat het ziekteproces kan beïnvloeden.
Afvallen – als je overgewicht hebt – kan daarom een merkbare vermindering van pijn en stijfheid geven. Zelfs een gewichtsverlies van 5 tot 10% kan al positieve effecten hebben op je gewrichten en algehele gezondheid.
Bij reumatoïde artritis is er sprake van een chronische ontstekingsziekte. Sommige mensen met RA hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Een voedingspatroon rijk aan groenten, fruit, volkorenproducten en gezonde vetten kan niet alleen de ontstekingsactiviteit ondersteunen, maar ook bijdragen aan een betere hartgezondheid.
Daarnaast komt bij RA soms vermoeidheid voor. Regelmatig en gevarieerd eten helpt om je energieniveau stabiel te houden. Kleine, evenwichtige maaltijden verspreid over de dag kunnen daarbij ondersteunen.
Je hebt misschien gehoord van eliminatiediëten, glutenvrije diëten of nachtschadevrije diëten bij artritis. Hoewel sommige mensen hier baat bij zeggen te hebben, is er geen sterk wetenschappelijk bewijs dat deze diëten voor iedereen effectief zijn.
Het is daarom verstandig om niet op eigen houtje grote voedingsgroepen te schrappen. Overweeg je een speciaal dieet? Overleg dan met je arts of een diëtist die ervaring heeft met reumatische aandoeningen. Zo voorkom je tekorten aan belangrijke voedingsstoffen.
Wil je concreet aan de slag met voeding bij artritis? Begin dan klein en haalbaar. Vervang bijvoorbeeld wit brood door volkorenbrood, kies twee keer per week voor vette vis en voeg extra groenten toe aan je avondmaaltijd.
Drink voldoende water en beperk suikerhoudende dranken. Gebruik olijfolie in plaats van boter bij het bakken en koken. Kleine aanpassingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.
Voeding speelt een ondersteunende rol bij artritis, maar staat nooit op zichzelf. Medicatie, beweging, voldoende rust en stressbeheersing zijn minstens zo belangrijk. Zie voeding daarom als een bouwsteen binnen een bredere aanpak.
Heb je het idee dat bepaalde voedingsmiddelen je klachten verergeren? Houd dan eens een voedingsdagboek bij en bespreek dit met je behandelaar. Zo ontdek je wat voor jouw lichaam werkt.
Met de juiste combinatie van medische behandeling en een gezond voedingspatroon kun je vaak meer grip krijgen op je artritis en je dagelijks functioneren verbeteren.